STREÇ SARMA MAKİNELERİ ÇEŞİTLERİ VE UYGULAMALARI

Streç sarma işlemi manuel veya makine ile yapılabilen bir işlem olup, prosesin temel esası dönen ekipmanlar üzerine kurgulanmıştır. Bu nedenle bu prosesteki makineler de ürün ve streç saran ekipmanların dönme durumu ve ürün ve streç sarım kafasının dikey veya yatay çalışma pozisyonuna göre sınıflandırılmakta olup, detaylar aşağıda olduğu gibidir:
1. Döner Tablalı – Döner Konveyörlü Streç Sarma Makineleri
2. Döner Kollu Streç Sarma Makineleri
3. Ring Tipi Streç Sarma Makineleri
4. Palet Etrafında Dönen Robot Tipi Streç Sarma Makineleri
5. Özel Ekipmanlı Streç Sarma Makineleri

 

1- Döner Tablalı - Döner Konveyörlü Streç Sarma Makineleri:
Döner Tablalı - Yarı Otomatik Streç Sarma Makineleri

Streç sarılacak paletin üzerine konulduğu tabla dönerken, streç rulosunun bulunduğu açıcı kafanın sabit durduğu makine tipidir. Bu tip makinelerde streç rulosunun ucu streçlenecek palete bağlanarak tabla döndürülmeye başlar. Tablanın dönmesi ile birlikte rulodaki streç, paletin etrafına sarılarak streçleme işlemini yapar. Strecin hep aynı yere sarılmaması için streç, açıcı kafasını taşıyan mekanizma paletin dönmesi ile birlikte yukarı doğru hareket ederek paletin üst seviyeye kadar sarılmasını sağlar. Streç, paletin üst seviyesine geldikten sonra aynı mekanizma aşağıya doğru inerek paletin tamamının tam olarak sarılma işlemini tamamlar. Bu işlem tamamlandıktan ve makine durduktan sonra operatör tarafından palete bağlı olan streç ucu kopartılır ve palet makine üzerinden alınır.


Avantajları:
• Ucuz olduğu için yatırım maliyeti düşüktür.
• Kullanımı kolay ve basittir
• İş güvenliği ile ilgili ciddi bir risk taşımaz.
• İşletme içinde az yer kaplar.
• Geniş yüzey alanı ile zemine oturduğu için yere sabitlenme ihtiyacı hissetmez.
• Yere sabitlenmediği için ihtiyaç olduğu zaman işletmede yer değiştirme imkanı bulunmaktadır.


Dezavantajları:
• Kapasitesi düşüktür.
• Streç, dönen paletin hareketiyle sarıldığı için tüm germe yükü palet üzerindeki ürünlere etki etmekte, bu da palet üzerinde bulunan ürünlerin germe nedeniyle deforme olmasına neden olabilmektedir.
• Zeminden yüksekte olduğu için paletler forklift ile üzerine konulmak zorundadır. Forklifti olmayan işletmeler bu ihtiyacını giderebilmek için ya rampa yapmakta ya da makineyi yere gömmeyi tercih etmektedirler.
• Palet döndüğü için üstünde bulunan ürünlerin devrilme ve yatma riski bulunmaktadır.
• Germe ve uzama ayarı tam olarak yapılamadığı için yeteri kadar streç tasarrufu sağlamaz.


Döner Konveyörlü - Tam Otomatik Streç Sarma Makineleri
Hattan otomatik olarak konveyör vasıtasıyla paleti üzerine aldıktan sonra, paleti üstünde bulunduran konveyörü dönerken streç rulosunun bulunduğu açıcı kafanın sabit durduğu makine tipidir. Bu tip makinelerde streç rulosunun ucu döner konveyörün üzerinde bulunan tutma ünitesi vasıtasıyla sabit tutularak konveyör döndürülmeye başlar. Konveyörün dönmesi ile birlikte rulodaki streç paletin etrafına sarılarak streçleme işlemini yapar. Strecin hep aynı yere sarılmaması için streç açıcı kafasını taşıyan mekanizma paletin dönmesi ile birlikte yukarı doğru hareket ederek paletin üst seviyeye kadar sarılmasını sağlar.


Streç, paletin üst seviyesine geldikten sonra aynı mekanizma aşağıya doğru inerek paletin tamamının tam olarak sarılma işlemini tamamlar. Bu işlem tamamlandıktan sonra otomatik tutma mekanizması streç ucunu tutar ve kesme mekanizması da streci keserek hattın otomatik olarak çalışması sağlanır.


Avantajları:
• Diğer otomatik makinelere nispeten ucuz olduğu için yatırım maliyeti düşüktür.
• İşletme içinde az yer kaplar.


Dezavantajları:
• Palet döndüğü için üstünde bulunan ürünlerin devrilme ve yatma riski bulunmaktadır.
• Streç, dönen paletin hareketiyle sarıldığı için tüm germe yükü palet üzerindeki ürünlere etki etmekte bu da palet üzerinde bulunan ürünlerin germe nedeniyle deforme olmasına neden olabilmektedir.


2- Döner Kollu Streç Sarma Makineleri
Döner Kollu - Yarı Otomatik Streç Sarma Makineleri

Streç sarılacak palet, makinenin merkezinde olacak şekilde zemine konulduktan sonra sabit dururken streç rulosunun bulunduğu açıcı kafanın palet etrafında döndüğü makine tipidir. Bu tip makinelerde streç rulosunun ucu streçlenecek palete bağlanarak streç acıcı kafasının bulunduğu kol döndürülmeye başlar. Kolun dönmesi ile birlikte rulodaki streç paletin etrafına sarılarak streçleme işlemini yapar. Streçin hep aynı yere sarılmaması için streç açıcı kafasını taşıyan mekanizma kolun dönmesi ile birlikte yukarı doğru hareket ederek paletin üst seviyeye kadar sarılmasını sağlar. Streç, paletin üst seviyesine geldikten sonra aynı mekanizma aşağıya doğru inerek paletin tamamının tam olarak sarılma işlemini tamamlar. Bu işlem tamamlandıktan ve makine durduktan sonra operatör tarafından palete bağlı olan streç ucu kopartılır ve palet makine üzerinden alınır.


Avantajları:
• Döner tablalı makinelere nazaran daha yüksek kapasitelidir.
• Streç açıcı kafayı taşıyan kol paletin etrafında döndüğü için paletin üstünde bulunan ürünlerin devrilme ve yatma riski bulunmaz.
• Germe ve uzama ayarı daha iyi yapılabildiği için döner tablalı sistemlere nispeten daha iyi streç tasarrufu sağlar.


Dezavantajları:
• Döner tablalı makinelere nazaran daha fazla alan kaplar.
• Döner tablalı makinelere nispeten pahalı olduğu için yatırım maliyeti yüksektir.
• İş güvenliği ile ilgili ciddi bir risk taşır ve gerekli önlemelerin alınmasını zorunlu kılar.


Döner Kollu - Tam Otomatik Streç Sarma Makineleri
Hattan otomatik olarak konveyörü vasıtasıyla paleti üzerine aldıktan sonra palet sabit dururken streç rulosunun bulunduğu açıcı kafanın palet etrafında döndüğü makine tipidir. Bu tip makinelerde streç rulosunun ucu tutma mekanizması vasıtasıyla paletin yanında sabit tutularak streç açıcı kafasının bulunduğu kol döndürülmeye başlar. Kolun dönmesi ile birlikte rulodaki streç paletin etrafına sarılarak streçleme işlemini yapar. Strecin hep aynı yere sarılmaması için streç açıcı kafasını taşıyan mekanizma paletin dönmesi ile birlikte yukarı doğru hareket ederek paletin üst seviyeye kadar sarılmasını sağlar. Streç, paletin üst seviyesine geldikten sonra aynı mekanizma aşağıya doğru inerek paletin tamamının tam olarak sarılma işlemini tamamlar. Bu işlem tamamlandıktan sonra otomatik tutma mekanizması streç ucunu tutar ve kesme mekanizması da streçi keserek paleti hattan otomatik olarak çıkartarak hattın otomatik olarak çalışması sağlanır.


Bu sistemlerde paletin altına “Palet kaldırma mekanizması” akuple edilebilmektedir. Bu sistemin akuple edilmesi ile palet tahtası dahil paletin tamamı streçle sarılabildiği için çok yüksek palet stabilitesi sağlanabilmektedir.


Avantajları:
• Döner konveyörlü makinelere nazaran daha yüksek kapasitelidir.
• Streç açıcı kafayı taşıyan kol paletin etrafında döndüğü için paletin üstünde bulunan ürünlerin devrilme ve yatma riski bulunmaz.
• Germe ve uzama ayarı daha iyi yapılabildiği için döner tablalı sistemlere nispeten daha iyi streç tasarrufu sağlar.
• Palet kaldırma sistemi akuple edildiğinde palet tahtasının tamamının streç ile sarılması mümkün olduğu için palet stabilitesi tam olarak sağlanır.


Dezavantajları:
• Döner konveyörlü makinelere nazaran daha fazla alan kaplar.
• Döner konveyörlü makinelere nispeten pahalı olduğu için yatırım maliyeti yüksektir.
• İş güvenliği ile ilgili ciddi bir risk taşır ve gerekli önlemelerin alınmasını zorunlu kılar.


3- Ring Tipi Streç Sarma Makineleri
Streç sarma makinelerinin ulaştığı son teknolojinin günümüzdeki versiyonu bu makinelerdir. Ring tipi streç makineleri yüksek mühendislik ve metalurjinin bileşimlerinden ortaya çıkmış makineler olup, en büyük özellikleri yüksek hızlı çalışmalarına rağmen palet stabilitesini de yüksek performansta oluşturmasıdır.


Bu makineler paletin sabit durup streç açıcı kafanın palet etrafında dönmesi prensibine göre çalışmaktadır. Döner kollu makinelerle aynı prensipte çalışmalarına rağmen streç açma kafasının paletin etrafında, merkezden tahrik alan bir kol üzerinde ve kol hareketi ile dönmesi yerine “Ring” adı verilen dairesel bir yatak içinde dönmesi ile moment dağılımının dengeli olarak yapılması sayesinde yüksek hızlara ulaşabilmektedirler.Bu sistemde streç açma kafasının ihtiyacı olan güç, sinyal ve basınçlı havanın tamamı ring adı verilen özel yapımlı dairesel şasenin içinde bulunan özel sistemlerle sağlanmaktadır. Ring mekanizması aynı zamanda streç acıcı kafanın palet yüksekliğine göre yukarı ve aşağı hareketini sağlamaktadır.


Bu makine de diğer otomatik makineler gibi hattan gelen paletleri otomatik olarak içine aldıktan sonra palet sabit dururken streç rulosunun bulunduğu açıcı kafanın palet etrafında döndüğü makine tipidir. Bu tip makinelerde streç rulosunun ucu, tutma mekanizması vasıtasıyla ring üzerindeki yuvasında ve paletin yanında sabit tutularak streç acıcı kafası yuvasının içinde döndürülmeye başlar. Kafanın dönmesi ile birlikte rulodaki streç paletin etrafına sarılarak streçleme işlemini yapar. Strecin hep aynı seviyeye sarılmaması için streç açıcı kafasını taşıyan ring mekanizma kafanın dönmesi ile birlikte aşağı doğru hareket ederek paletin alt seviyeye kadar sarılmasını sağlar. Streç, paletin alt seviyesine geldikten sonra aynı mekanizma yukarı doğru çıkarak paletin tamamının tam olarak sarılma işlemini tamamlar. Bu işlem tamamlandıktan sonra otomatik tutma mekanizması streç ucunu tutar ve kesme mekanizması da streci keserek paleti hattan otomatik olarak çıkartarak hattın otomatik olarak çalışması sağlanır.


Bu sistemde streç açıcı kafa yukarda zikredildiği gibi paletin etrafını tamamen kapladığı için paletin makine içine girmesini sağlamak için üst tarafta beklemektedir. Dolayısıyla çalışma presibi diğer tüm makinelerden farklıdır. Diğer makinelerde streç sarım işlemi alttan başlayıp üste doğru giderken, bu makinede ise işlem tam ters olmakta ve üstten başlayarak alta doğru gitmektedir.


Avantajları:
• Diğer makine sınıflarına nazaran daha yüksek kapasitelidir.
• Streç açıcı kafayı taşıyan ring sistemi paletin etrafında bulunduğu için paletin üstünde bulunan ürünlerin devrilme ve yatma riski bulunmaz.
• Germe ve uzama ayarı daha iyi yapılabildiği için diğer makinelere nispeten daha iyi streç tasarrufu sağlar.
• Paletin etrafında dönen bir kol olmadığı veya palet etrafında bir engel olmadığı için palet köşelerinde veya cidarlarında işlem yapılmasına olanak sağlayıcı sistemler akuple edilebilir.
• Palet kaldırma sistemi akuple edildiğinde palet tahtasının tamamının streç ile sarılması mümkün olduğu için palet stabilitesi tam olarak sağlanır.


Dezavantajları:
• Yüksek hızlı ve yüksek teknolojili makineler olduğu için yatırım maliyeti yüksektir.
• Hızlı oldukları için iş güvenliği ile ilgili ciddi bir risk taşır ve gerekli önlemelerin alınmasını zorunlu kılar.
• Tüm ekipmanları hassas ve özel olduğu için planlı bakım ve parça değişim işlemlerinin aksatılmadan yapılması gerekmektedir.
• Yedek parça maliyeti yüksektir.


4- Palet Etrafında Dönen Robot Tipi Streç Sarma Makineleri
Birden fazla paletleme alanı olan, ancak palet adedi az olan işletmeler için çok uygun olan bir sistemdir. Bu uygulamada palet olduğu yerde dururken makine paletin yanına getirilir ve lokal olarak çalıştırılır.


Bu sistemde streç sarılacak palet, etrafında boşluk olacak şekilde müsait bir alana konulduktan sonra sabit dururken streç rulosunun bulunduğu açıcı kafanın akülü ve otomatik çalışan bir makine üzerinde olduğu halde palet etrafında dönmesi ile streçleme işlemi yapılır. Bu tip makinelerde streç rulosunun ucu streçlenecek palete bağlanarak makine çalıştırılır. Makine çalışması ile birlikte paletin etrafında dönmeye başlayarak rulodaki strecin paletin etrafına sarılarak streçleme işlemini yapmasını sağlar. Makine paletin etrafında dönerken kendi yanındaki tekerler vasıtasıyla palete yapışık gittiği ve yönlendiği için paletten uzaklaşmadan sarım işlemini yapar. Strecin hep aynı yere sarılmaması için streç açıcı kafasını taşıyan mekanizma makinenin dönmesi ile birlikte yukarı doğru hareket ederek paletin üst seviyeye kadar sarılmasını sağlar.


Streç, paletin üst seviyesine geldikten sonra aynı mekanizma aşağıya doğru inerek paletin tamamının tam olarak sarılma işlemini tamamlar. Bu işlem tamamlandıktan ve makine durduktan sonra operatör tarafından palete bağlı olan streç ucu kopartılır ve makine paletin yanından uzaklaştırılıp başka bir paletin yanına götürülür.


Avantajları:
• Makine istenildiği yere taşınabildiği için streç sarım prosesinde esneklik sağlar.
• Geniş alanlı fabrikalarda ve farklı mevkilerde paletleme işleminin yapıldığı koşullarda da streç sarma işleminin makine ile ve otomatik olarak yapılmasını sağlar.
• Streç açıcı kafayı taşıyan robot paletin etrafında döndüğü için paletin üstünde bulunan ürünlerin devrilme ve yatma riski bulunmaz.


Dezavantajları:
• Germe ve uzama ayarı sabit sistemli makinelere nazaran daha az hassas olduğu için daha az streç tasarrufu yapar.
• Akülü sistem olduğu için şarj süresince kullanılamaz ve sürekli kullanıma uygun değildir.
• Akülü sistem olduğu için 2-3 yıllık kullanım süresi sonunda yüksek bütçeli akü değiştirme maliyeti oluşur.
• Döner tablalı makinelere nispeten pahalı olduğu için yatırım maliyeti yüksektir.


5- Özel Ekipmanlı Streç Sarma Makineleri
Yukarıda, streç sarma makinelerinin tipleri, özellikleri, avantaj ve dezavantajlarından bahsedilmiş olmakla birlikte proses gereklerine göre uyarlanmış özel ekipmanlar da mevcut olup bu ekipmanlar aşağıda belirtilmiştir:
• Palet kaldırma sistemi,
• Üst film kapama sistemi,
• Köşe karton koyma sistemi,
• Kement sarma sistemli açıcı kafa,
• Otomatik streç rulosu değiştirme sistemi,
• Rulolu ürün döndürme sistemi.


Palet Kaldırma Sistemi: Döner kollu makinelerde streç açıcı kafa konveyör üzerinden geçtiği için streç açıcı kafasının alt tarafında konveyöre çarpmamak için boşluk bırakılması gerekmektedir. Bu nedenle bu tip makineler genellikle paleti alt tahtasından saramamaktadır. Palet stabilitesindeki en önemli unsurlardan bir tanesi olan paletin alt tahtadan sarılması işleminin sağlıklı olarak yapılabilmesi için geliştirilmiş bir ekipman olan palet kaldırma sistemi, paletin sarılmaya başlanmadan önce alttan kaldırılmasını sağlamaktadır. Streç sarımına başlanılmadan önce palet 10-15 cm yukarı kaldırılır ve sonrasında streçleme işlemine başlanılır. Bu sayede palet alt tahtasından sarılarak bir bütün olarak rijit yapıya kavuşturulur ve maksimum stabiliteye ulaştırılır.


Üst Film Kapama Sistemi: Paletlerin depolanma veya nakliye esnasında üst kısımlarından oluşabilecek toz, kuş pisliği ve diğer etken kaynaklı kirlenmelerin önüne geçmek için geliştirilmiş bir sistemdir. Bu sistemde streç sarımı yapılırken uygulanabilen ek program ile paletin üst tarafına naylon film serilir ve streç sarım işlemine devam edilir. Bu sayede paletin yan tarafları streç ile sarılırken üst tarafı da naylon film ile kapatıldığı için depolama ve nakliye esnasında toz, su ve diğer kirliliklerden muhafaza edilerek içindeki ürünün temiz bir şekilde müşteriye ulaştırılması sağlanır.


Köşe Karton Koyma Sistemi: Sevkiyat yapılacak güzergah ve bölgelere göre bazı palet ve ürünlerin streç sarım ile birlikte köşelerinin muhafaza altına alınması gerekmektedir. Streç sarım işlemi yapıldıktan sonra yapılacak her bir işlem ayrı bir proses ve maliyet getirmektedir. Bu ek maliyetten kaçınmak için makine üreticileri, streç sarım makinelerine streçleme işlemi başlamadan önce makinenin tipine göre köşelerine karton koyma sistemini geliştirmişlerdir. Bu sistemde streç sarımı başlamadan önce paletin etrafına köşe kartonlar konulur ve sonrasında streç sarım işlemi yapılarak tek bir proseste hem köşe kartonu konulup hem de streç sarma işlemi yapılmak suretiyle palet stabilitesi ve köşe muhafazası sağlanır.


Kement Sarma Sistemli Açıcı Kafa: Sevkiyat yapılacak güzergah ve bölgelere göre bazı palet ve ürünlerin streç sarım ile birlikte çember veya halat gibi ek bağlantı elemanları ile sağlamlaştırılması gerekmektedir. Streç sarım işlemi yapıldıktan sonra yapılacak her bir işlem ayrı bir proses ve maliyet getirmektedir. Bu ek maliyetten kaçınmak için makine üreticileri streç açıcı kafasına ek bir ekipman eklemiş ve streçleme işlemi esnasında streç filmin bir halat haline getirilerek paletin etrafına sarılması sağlanmıştır. Bu sayede paletin etrafı tamamen streç film ile sarılmakla birlikte sanki dışarıdan ayrı bir halatla bağlanmışcasına sağlam olmakta ve palet stabilitesinin artması sağlanmaktadır.


Otomatik Streç Rulosu Değiştirme Sistemi: Streç sarma makinelerinin hızının artmasıyla birlikte streç rulosunun değiştirilmesi kaçınılmaz bir gerçekliktir. En basit streç rulosu değiştirme işleminin bile en az 1 dakika sürdüğü düşünülürse dakikada 2 palet saran ring streç makinelerindeki streç rulo değişiminin zaman kaybı ortaya çıkacaktır. Streç rulosunun bitmesi, bittikten sonra makinenin alarm vermesi ve operatörün bunu fark edip makineye müdahale etmesi esnasında geçen zaman hızlı makinelerde telafi edilmesi zor olan bir kayıptır. Bu kaybın telafi edilmesi için makinelere otomatik streç rulosu değiştirme sistemi geliştirilmiş ve yüksek hızlı makinelerde uygulamaya sokulmuştur.


Rulolu Ürün Döndürme Sistemi: Selülozdan mamul rulolu ürünler, nonwowen türü rulolu ürünler, vinil tipi rulolu ürünlerin ve diğer rulolu ürünlerin streç sarımı esnasında her tarafının sarılmasının sağlanması için geliştirilmiş bir sistemdir. Bu sistemde döner tabla veya döner kol ile yatay eksende streç sarma işlemi yapılırken, streç sarımı yapılan rulonun altında bulunan tahrikli rolikler dönerek ruloyu kendi ekseni etrafında çevirir. Rulo kendi ekseni etrafında dönerken, rulonun etrafını sarma işlemini yapan streç film rulonun alt, üst ve yan taraflarının tamamen sarılması sağlar.


Streç Sarma Makinesi Uygulamaları ve Farklılıkları
Üretilmiş ve sevkiyata hazır hale getirilmiş paletlerin üzerindeki ürünlerin, palet üzerinden düşmeden, devrilmeden ve hasar görmeden sevk edilmesi ve bir yerden bir yere taşınması için sağlam bir şekilde sarılması çok önemlidir. Palet üzerindeki ürünler, streç film, streç hood denilen film, plastik veya metal çember ile birkaç farklı şekilde sarılmakta ve stabilitesi sağlanmaktadır.


Palet üzerindeki ürünlerin tip, cins, ağırlık ve diğer özelliklerine göre sarım yapılacak materyaller değişiklik göstermektedir. Tuğla, ytong, seramik, sunta gibi sert ve rijit ürünler çember ile sarılmakla beraber, bu tip sağlam ürünler aynı zamanda streç hood ile de sarılabilmektedir. Yapı kimyasalı, çimento gibi ürünlerde ise çembere gereksinim duyulmadan streç hood ile sarılarak sağlam bir palet oluşturulması mümkündür. Bunlarla beraber koli, kutu, shrinkli ambalaj gibi diğer tüm ürünler ise streç film ile sarılmaktadır. Bahse konu uygulama farklılıkları, maliyet, palet stabilitesi, ürün cinsi, nakliye yapılan aracın özelliği, nakliye mesafesi gibi unsurlara bağlı olmakla beraber piyasada en yaygın kullanım alanı ise streç film kullanımıdır.


Streç film, imalat esnasındaki hız, makine yatırımının düşük olması, her türlü ürüne ve palete uygulanabilirliği, sarf maliyetinin nispeten daha düşük olması, piyasada daha rahat bulunabiliyor olması gibi avantajları nedeniyle piyasada daha fazla rağbet görmektedir. Streç filmin piyasada çok fazla rağbet görmesi nedeniyle gerek streç film üreticileri gerekse de streç sarma makinesi üreticileri rekabet şartları nedeniyle ürün çeşitliliklerini arttırmaktadır.


Streç film üreticileri streç film kalınlıklarını aynı stabilitiye sahip olmak üzere azaltıp tüketicilere tasarruf sağlayacak çalışmalara odaklanmışlar ve 23 microndan başlayarak 13 microna kadar kalınlıkları düşürebilmişlerdir. Son yıllarda bazı üreticiler streç film üretilmesi esnasında veya hemen sonrasında ek bir proses daha geliştirerek “hazır ön germeli streç – pre stretch” film üreterek 6 micron kalınlığa kadar düşebilmişlerdir.


Streç sarma makinesi çalışma prensibi diğer proseslerde de olduğu gibi 3’e ayrılır.
1. Manuel Streç Sarma Prosesi,
2. Yarı Otomatik Streç Sarma Prosesi,
3. Tam Otomatik Streç Sarma Prosesi olarak yapılabilmektedir.


1- Manuel Streç Sarma Prosesi

Bu işlemde palet veya ürünün etrafına streç sarma işlemi personel tarafından yapılmaktadır. Palet streç sarma makinesi olarak da adlandırılmaktadır.
Eline streç topunu alan personel paletin etrafında dönerek bu işlemi yaparken palet stabilitesini sağlamak ve streç tasarrufunu sağlamak için streci mümkün olduğunca germeye çalışmaktadır. Palet adedinin çok olduğu firmalarda personel zamanla yorulacağı için fiziksel germe işlemini yeteri kadar yapamamakta ve bu da streç tüketimini artıracağı gibi palet stabilitesini de bozmaktadır. Palet yüksekliğinin fazla olduğu durumlarda da personel üst kısma ulaşmada zorluk yaşayacağı için üst kısım yeteri kadar sarılamamakta ve palet stabilitesi sağlanamamaktadır. Operatöre yardımcı olunabilmesi maksadıyla streç topunun içine takıldığı ve üstten baskı ile gerginlik sağlayan basit mekanizmalar üretilmiş olmasına rağmen, bu mekanizmalar operatörler tarafından rağbet görmemekte ve yaygın bir şekilde kullanılmamaktadır.


Palet adedinin az olduğu, paletlerin dağınık alanlarda streçlenmesi gerektiği veya paletlerin üretim veya hazırlık sonrası kontrol edildikten sonra streçlenmesi gerektiği durumlarda manuel streç sarma makinesi kullanmak kaçınılmaz zorunluluk olarak karşımıza çıkmaktadır.


2- Yarı Otomatik Streç Sarma İşlemi
Bu işlemde palet etrafına streç sarma işlemi makine tarafından yapılmakla beraber paletin makine tipine göre üstüne, altına veya yanına konulması, streç filmin çalışma öncesi palete tutturulması ve çalışma sonrası paletten koparılması ve paletleme işlemi bittikten sonra paletin makinenin üstünden, altından veya yanından alınması işlemleri personel tarafından yapılmaktadır. Yarı otomatik streç sarma prosesindeki esas unsur strecin makine tarafından sarılmasıdır. Bu uygulamada makinelerin özelliklerine göre operatörler yukarıda belirtilen işlemlerin tamamını veya bir kısmını yapmaktadır. Döner tablalı makinelerde operatörler paleti makinenin üstüne koymak zorunda iken, döner kollu makinelerde operatör paleti makinenin altına ve döner kolun merkezine koymak zorundadır. Bir de akülü makineler vardır ki, burada operatör paleti yerinde bırakarak makineyi paletin yanına getirmektedir.


Diğer değişkenlerden makinenin ilk çalışması esnasında strecin palete tutturulması veya çalışma sonrasında strecin paletten koparılması işlemi ise makinenin yarı otomatikliğinin durumuna bağlı olarak tamamen operatör tarafından yapılabileceği gibi makine tarafından da yapılabilmektedir. Bazı operasyonlarda da paletin makinenin üstüne, altına getirilmesi işlemi otomatik, ancak streç bağlama ve koparma işlemi manuel olabilmektedir.


Paletin özelliği, paletleme alanının büyüklüğü, saatteki palet miktarı ve streçleme makinesi için tahsis edilen alanın büyüklüğü ve streç makinesi için tahsis edilen bütçe gibi değişkenlere göre prosesin manuel, yarı otomatik veya otomatik olmasına karar verilmelidir. Yarı otomatik streç sarma makinelerinde de streç tasarufu sağlayan makineler olmakla beraber streç tasarrufu sağlayamayan makineler mevcuttur. Bu nedenle manuel işlemden makineli işleme geçerken insan gücünden tasarruf, palet stabilitesinin sağlanması gibi hususlar göz önüne alınırken makinenin sağlayacağı streç tasarrufu da muhakkak göz önüne alınmalıdır. Streç tasarrufu ile ilgili çalışma yapılırken makinenin streci uzatma miktarı ve ön germe sisteminin özellikleri öğrenilmeli ve ona göre karar verilmelidir.


3- Tam Otomatik Streç Sarma Prosesi
Bu işlemde paletin makine tipine göre üstüne veya altına konulması, streç filmin çalışma öncesi palete tutturulması, çalışma sonrası paletten koparılması, paletleme işlemi bittikten sonra paletin makinenin üstünden veya altından alınması işlemleri ve palet etrafına streç sarma işlemlerinin tamamı makine tarafından yapılmaktadır. Otomatik streç sarma makinesi olarak da adlandırılmaktadır. Bu uygulamada operatöre gereksinim olmamakla beraber streç filmin bitmesi durumunda yeni film rulosunun takılması veya streç filmin kopması sonrasında yeniden palete tutturulması işlemleri için hat gözetim elemanına ihtiyaç bulunmaktadır. Saatte 120 palet ve üzeri saran çok hızlı makinelerin tamamına yakın çoğunluğunda streç kopması sonrası otomatik başlama ve streç rulo değiştirme işlemleri de otomatik olarak yapılmaktadır. Bu özellik opsiyonel olarak 60 palet ve üzeri palet saran makinelerde de müşterilere sunulmaktadır.
Tam otomatik streç sarım makinesi yapısı gereği tüm tam otomatik makinelerde olduğu gibi manuel veya yarı otomatik streç sarma makinelerine göre daha kaliteli ve standart hammadde kullanımı zorunluluğu ortaya çıkarmaktadır. Tam otomatik makine seçiminde de makinenin sağlayacağı streç tasarrufu muhakkak göz önüne alınmalı ve streç tasarrufu ile ilgili çalışma yapılırken de makinenin streci uzatma miktarı ve ön germe sisteminin özellikleri öğrenilmeli ona göre karar verilmelidir.